Događaj koji je mogao da promeni istoriju Evrope odigrao se u Nišu 1189. godine
Godine 1189. Niš je postao mesto jednog od najznačajnijih diplomatskih susreta srednjovekovne Evrope. Upravo u ovom gradu sastali su se veliki župan Stefan Nemanja i nemački car Fridrih I Barbarosa, vođa Trećeg krstaškog pohoda. Njihov razgovor nije predstavljao samo kurtoazni susret dvojice vladara, već pokušaj stvaranja saveza koji je mogao da promeni političku mapu Balkana, pa i čitave Evrope.
Krajem 12. veka Srbija je prolazila kroz period snažnog uspona. Pod vođstvom Stefana Nemanje država je širila svoje granice, učvršćivala vlast i sve odlučnije izlazila iz senke Vizantijskog carstva. Nakon slabljenja Vizantije i političkih previranja u regionu, Nemanja je 1183. godine preuzeo vlast nad Nišem i od grada načinio jedno od svojih važnih uporišta.
U isto vreme, iz zapadne Evrope ka Svetoj zemlji krenula je ogromna vojska nemačkog cara Fridriha Barbarose. Njegov cilj bio je oslobađanje Jerusalima od muslimanske vlasti, ali je put do Bliskog istoka vodio upravo preko Balkana. Stefan Nemanja u tome je prepoznao jedinstvenu priliku da Srbiji obezbedi moćnog saveznika u borbi protiv Vizantije.
Još godinu dana pre dolaska nemačkog cara, srpski izaslanici otputovali su u Nirnberg kako bi uspostavili diplomatske veze sa Fridrihom Barbarosom. Nemanja je ponudio siguran prolaz krstaškoj vojsci kroz srpske zemlje, ali iza tog gostoprimstva krio se mnogo ambiciozniji plan. Srpski vladar bio je spreman da prizna vrhovnu vlast nemačkog cara ukoliko bi zauzvrat dobio njegovu vojnu podršku protiv Vizantije.
Do istorijskog susreta došlo je tokom leta 1189. godine u Nišu. Prema srednjovekovnim izvorima, prijem je bio svečan i dostojan dvojice velikih vladara. Razmenjeni su darovi, vođeni politički razgovori i razmatrana mogućnost sklapanja saveza između Srbije i Svetog rimskog carstva.
Pregovori nisu ostali samo na političkom nivou. Planirano je i sklapanje dinastičkog braka između srpskog i nemačkog plemstva, što pokazuje da su obe strane razmišljale o dugoročnoj saradnji.
Ipak, Fridrih Barbarosa nije bio spreman da odustane od svog glavnog cilja – pohoda ka Jerusalimu. Otvaranje novog rata protiv Vizantije značilo bi odlaganje čitave krstaške ekspedicije, pa nemački car nije prihvatio Nemanjin predlog u punom obimu. Iako vojni savez nije realizovan, odnosi dvojice vladara ostali su prijateljski, a njihov susret izazvao je veliku zabrinutost na vizantijskom dvoru.
Već naredne godine sudbina je promenila tok istorije. Na putu kroz Malu Aziju, Fridrih Barbarosa se utopio u reci Salef, čime je praktično okončan njegov pohod ka Svetoj zemlji. Stefan Nemanja je, bez očekivane podrške, nastavio samostalnu borbu za jačanje srpske države.
Istoričari smatraju da je upravo sastanak u Nišu predstavljao prvo veliko političko približavanje Srbije i nemačkog sveta. U vremenu kada je Evropa bila podeljena brojnim sukobima, dvojica vladara pokušala su da pronađu zajednički interes koji je prevazilazio verske i državne granice.
Posebnu simboliku ima činjenica da se ovaj događaj vezuje za prostor oko današnje Crkve Svetog Pantelejmona u Nišu, gde je prema predanju boravila srpska vojska i gde je organizovan prijem nemačkog cara.
Iako savez nije u potpunosti ostvaren, susret Stefana Nemanje i Fridriha Barbarose ostao je upamćen kao jedan od najvažnijih diplomatskih događaja srednjovekovne srpske istorije. Više od osam vekova kasnije, Niš i dalje čuva sećanje na trenutak kada je mogao da postane mesto stvaranja jednog od najvećih evropskih saveza tog doba.
Projekat Ljudi i priče je realizovan uz podršku i sufinansiranje od strane Gradske uprave za socijalnu i porodičnu zaštitu, obrazovanje, kulturu i sport Grada Niša, čija je podrška omogućila snimanje i emitovanje , kao i ostvarenje svih planiranih ciljeva projekta.
